Таърихи пажӯҳишгоҳ

Тибби тоҷик таърихи беш аз ҳазорсола дорад. Осори олимони барҷастаи форсу тоҷик ба хазинаи илми тибби ҷаҳон саҳми бебаҳо гузошта, аз ҷумла дар ташаккул ва рушди тибби профилактикӣ нақши муҳим бозидааст.

Дар давраи шӯравӣ низоми тандурустии Тоҷикистон ба таври назаррас рушд намуд. Ба пешгирии бемориҳои сироятӣ, таҳкими хадамоти санитарию эпидемиологӣ ва рушди таҳқиқоти илмӣ диққати махсус дода мешуд.

Таърихи пажӯҳишгоҳ бо фаъолияти ду муассисаи илмию таҳқиқотии ҷумҳурӣ — Институти тропикӣ (Тропин) ва Институти санитарию бактериологӣ (Санбакинститут) робитаи зич дорад.

Дар соли 1931 бо фармони Комиссариати халқии тандурустии ҶШС Тоҷикистон №25 аз 7 феврали соли 1931 Институти ҷумҳуриявии тропикӣ таъсис дода шуд. Ташкили муассиса ва сохтмони бинои барои он пешбинишуда таҳти роҳбарии аввалин директори институт М. Н. Кешишьян анҷом дода мешуд.

Дар назди кормандони муассисаи нави илмӣ вазифаҳои ниҳоят мураккаб меистоданд. Дар ҷумҳурии ҷавон вараҷа, доманаи доғдор ва домана, нағзаки табиӣ, бемориҳои паразитӣ, ришта, лейшманиоз ва сироятҳои шадиди рӯда ба таври васеъ паҳн гардида буданд. Яке аз мушкилоти ҷиддитарини тандурустии ҷамъиятӣ вараҷа буд.

Дар соли 1932 дар заминаи ягона озмоишгоҳи санитарию бактериологии ҷумҳурӣ Институти санитарию бактериологӣ таъсис дода шуд. Аввалин директори Санбакинститут духтур Козловский буд, ки соли 1933 ӯро А. И. Большемянников иваз намуд.

Фаъолияти илмию таҳқиқотӣ ҳанӯз дар солҳои 1930 босуръат рушд мекард. Кормандони институтҳо оид ба вараҷа, бемориҳои сироятӣ, спирохетозҳо, лейшманиоз, табларзаи Папатачи, гелминтозҳо ва брутселлёз таҳқиқот мегузарониданд.

Дар озмоишгоҳҳо истеҳсоли тақрибан 17 намуди маводи бактериологӣ ба роҳ монда шуда буд. Корҳо оид ба ваксинаи БЦЖ, анатоксини зидди кузоз, бактериофаги зидди дизентерия ва дигар маводи профилактикӣ анҷом дода мешуданд.

Дар солҳои баъдиҷангӣ фаъолияти олимон ба омӯзиши эпидемиология ва пешгирии дифтерия, дизентерия, риккетсиозҳо, амебиаз, бемориҳои паразитӣ ва дигар масъалаҳои мубрами тандурустӣ равона гардида буд.

Дар соли 1955 дар натиҷаи муттаҳид намудани Институти тропикӣ ва Институти санитарию бактериологӣ Институти эпидемиология ва гигиенаи Сталинобод таъсис дода шуд. Он ба яке аз марказҳои бузурги илмии тиббии кишвар ва муассисаи махсусгардонидашудаи илмию таҳқиқотӣ оид ба масъалаҳои тибби профилактикӣ табдил ёфт.

Дар солҳои 1955–1971 пажӯҳишгоҳро яке аз поягузорони низоми тандурустии Тоҷикистон, олими маъруфи тоҷик, профессор М. Я. Расули роҳбарӣ намуд.

Дар соли 1976 Институти эпидемиология ва гигиенаи Душанбе ба Институти илмию таҳқиқотии эпидемиология ва гигиенаи Тоҷикистон табдили ном кард.

Дар солҳои минбаъда пажӯҳишгоҳро И. С. Сатторов (1971–1982), Т. М. Тухтаев (1982–1986) ва М. И. Орзуев (1986–1993) роҳбарӣ намуданд.

Фаъолият дар давраи истиқлоли давлатӣ

Равандҳои мураккаби сиёсӣ ва иҷтимоию иқтисодии солҳои 1990, ки бо пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ, ба даст овардани истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҷанги шаҳрвандӣ алоқаманд буданд, ба фаъолияти пажӯҳишгоҳ низ таъсири ҷиддӣ расониданд.

Бо вуҷуди мушкилоти ин давра, муассиса тавонист иқтидори илмӣ ва кадрии худро ҳифз намуда, корҳои таҳқиқотиро идома диҳад ва дар ҳалли вазифаҳои муҳимтарини тандурустии кишвар саҳм гузорад.

Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 марти соли 2014 №148 «Дар бораи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муассиса номи Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи илмию таҳқиқотии тибби профилактикии Тоҷикистон» -ро гирифт.

Пажӯҳишгоҳ яке аз муассисаҳои пешбари илмии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи тибби профилактикӣ ва амнияти санитарию эпидемиологии аҳолӣ мебошад.

Роҳбарони пажӯҳишгоҳ

Солҳои 1993–2008 пажӯҳишгоҳро узви хориҷии Академияи илмҳои тиббии Русия, доктори илмҳои тиб, профессор Одинаев Фарход Исматуллоевич роҳбарӣ намуд. Дар давраи душвори кишвар ӯ тавонист иқтидори кадрии муассисаро нигоҳ дошта, рушди минбаъдаи фаъолияти илмии онро таъмин намояд.

Дар ин давра оид ба эпидемиология, зуҳуроти клиникӣ ва патогенези бемориҳои гуногун, аз ҷумла бемориҳои дилу раг, бронху шуш ва масъалаҳои тандурустии ҷамъиятӣ таҳқиқот гузаронида мешуданд.

Дар ин давра аз ҷониби олимони пажӯҳишгоҳ 34 шаҳодатномаи муаллифӣ ва зиёда аз 300 дастуру тавсияҳои методӣ таҳия ва ҷорӣ карда шуданд. Клиникаи бемориҳои касбӣ низ ба сохтори муассиса ворид гардид.

Таҳти роҳбарии профессор Ф. И. Одинаев 8 рисолаи докторӣ ва 55 рисолаи номзадӣ ҳимоя гардид, ки аз ташаккули мактаби илмии мустақили пажӯҳишгоҳ шаҳодат медиҳад.

Солҳои 2008–2014 пажӯҳишгоҳро доктори илмҳои тиб, профессор Сатторов Саидбег С. роҳбарӣ намуд. Дар ин давра таҳқиқот оид ба домана, табҳои геморрагӣ, хеликобактериоз, бемориҳои стафилококкӣ ва дигар бемориҳо анҷом дода мешуд.

Аз соли 2014 то моҳи майи соли 2020 директори муассиса доктори илмҳои тиб Алиев Самариддин Партоевич буд.

Дар ин давра таҳқиқоти илмӣ ба пешгӯии вазъи саломатии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон, пешгирии бемориҳои сироятӣ ва ғайрисироятӣ, инчунин таҳияи ҳуҷҷатҳои меъёрӣ ва чорабиниҳои самараноки профилактикӣ равона шуда буданд.

Дар доираи Стратегияи миллии тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2010–2020 конфронси байналмилалӣ бахшида ба 85-солагии пажӯҳишгоҳ баргузор гардид.

27 ноябри соли 2018 Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи илмию таҳқиқотии тибби профилактикии Тоҷикистон» аз аккредитатсияи давлатӣ гузашт.

Дар ҳамин давра бори аввал дар таърихи зиёда аз 85-солаи муассиса нашрияи даврии илмӣ — маҷаллаи илмию тиббии Авруосиё «Сино», ки ба ифтихори олими бузург ва табиб Абуалӣ ибни Сино номгузорӣ шудааст, таъсис дода шуд.

Пажӯҳишгоҳ ва мубориза бо COVID-19

Пажӯҳишгоҳи илмию таҳқиқотии тибби профилактикии Тоҷикистон дар мубориза бар зидди паҳншавии сирояти нави коронавирусии COVID-19 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши муҳим бозид.

Дар пажӯҳишгоҳ таҳқиқот оид ба яке аз масъалаҳои мубрами тандурустии ҷаҳонӣ — сирояти нави коронавирусии COVID-19 оғоз гардид.

Дар рушди тибби профилактикии кишвар профессорҳо Одинаев Ф. И., Сатторов С. С., Тишкова Ф. Х., докторони илм Бобоев И. И., Гаибов А. Г., номзадҳои илм Сатторова М. Х., Фатхутдинова М., Худжагельдиева З. У., Бобоева Б. Р. ва дигар мутахассисони пажӯҳишгоҳ саҳми назаррас гузоштаанд.

Яке аз мутахассисони пешбари пажӯҳишгоҳ дар соҳаи вирусология мудири озмоишгоҳи вирусология, доктори илмҳои биологӣ, профессор Тишкова Фарида Хаматгалиевна мебошад.

Фарида Хаматгалиевна муаллифи зиёда аз 200 мақолаи илмӣ мебошад. Таҳти роҳбарии ӯ 2 доктор ва 10 номзади илм рисолаҳои худро ҳимоя намудаанд.

Моҳи сентябри соли 2020 директори Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи илмию таҳқиқотии тибби профилактикии Тоҷикистон» доктори илмҳои тиб Рузиев Муродали Мехмондустович таъин гардид.

Таҳти роҳбарии муассиса таҳқиқоти илмӣ вобаста ба бемориҳои сироятӣ, оқибатҳои пандемияи COVID-19 ва пешгирии паҳншавии сирояти нави коронавирусӣ анҷом дода мешуданд.

Аз ҷониби кормандони пажӯҳишгоҳ Нақшаи чорабиниҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба пешгирии воридшавӣ ва паҳншавии сирояти нави коронавирусии COVID-19 дар ҳудуди кишвар таҳия гардид.

Пойгоҳи моддию техникии пажӯҳишгоҳ

Дар Пажӯҳишгоҳи илмию таҳқиқотии тибби профилактикии Тоҷикистон 6 шуъба ва 8 озмоишгоҳ фаъолият менамоянд.

Шуъбаҳо

• ҳифзи меҳнат;
• эпидемиология ва пешгирии бемориҳои сироятӣ;
• эпидемиология ва пешгирии бемориҳои ғайрисироятӣ;
• таҳлили сиёсати тандурустӣ;
• аспирантура ва ординатура;
• иттилооти илмӣ.

Озмоишгоҳҳо

• вирусология;
• зуком;
• гигиена ва ғизо;
• иммунология;
• биохимия;
• паразитология;
• сироятҳои урогениталӣ;
• сироятҳои шадиди рӯда.

Дар назди пажӯҳишгоҳ ҳамчунин виварияи ҳайвоноти таҷрибавӣ фаъолият мекунад.

Иқтидори кадрӣ

Дар пажӯҳишгоҳ 65 корманди илмӣ фаъолият мекунанд, аз ҷумла 53 корманди асосӣ ва 12 ҳамкор.

• 1 узви хориҷии Академияи илмҳои Русия;
• 7 профессор ва доктори илмҳои тиб;
• 9 номзади илмҳои тиб;
• 48 ходими хурди илмӣ.

Кормандони илмии муассиса дар рушди илми тиб ва низоми тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон саҳми назаррас мегузоранд.

Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ

Самтҳои асосии фаъолияти илмию таҳқиқотии пажӯҳишгоҳ доираи васеи масъалаҳои мубрами тибби профилактикӣ ва тандурустии ҷамъиятиро фаро мегиранд.

• мониторинг ва пешгӯии нишондиҳандаҳо ва мушкилоти асосии тандурустии ҷамъиятӣ;
• мониторинг ва арзёбии пешгирии воридшавӣ ва паҳншавии бемориҳои сироятӣ;
• омӯзиши хусусиятҳои минтақавии вазъи саломатӣ ва фавти аҳолӣ;
• назорати эпизоотологию эпидемиологӣ аз рӯи брутселлёз;
• назорати эпидемиологӣ аз рӯи сирояти ВНМО;
• омӯзиши зуком ва бемориҳои шадиди роҳҳои нафас;
• мониторинги маҷмӯии манбаъҳои табиии сироятҳои арбовирусӣ;
• омӯзиши генотипҳои вируси таби геморрагии Қрим-Конго;
• мониторинги гепатитҳои вирусӣ ва сироятҳои ротавирусӣ;
• мониторинги барҳамдиҳии сурхча ва паротити эпидемикӣ;
• мониторинги домана ва бемориҳои паразитӣ;
• омӯзиши сироятҳои вобаста ба омили обии интиқол дар минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон.

Омода намудани кадрҳои илмӣ

Пажӯҳишгоҳ дар омода намудани кадрҳои илмӣ барои низоми тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши муҳим мебозад.

Дар доираи татбиқи «Барномаи омода намудани кадрҳои тиббӣ барои солҳои 2010–2020» дар пажӯҳишгоҳ 18 рисолаи докторӣ ва номзадӣ ҳимоя гардид.

Дар давраи мазкур 52 мутахассис ҳамчун аспирант, унвонҷӯ ва докторант омодагӣ мегирифтанд.

Тибқи маълумоти пажӯҳишгоҳ, дар замони омода намудани мавод дар ин ҷо 15 унвонҷӯ, 2 докторанти ғоибона ва 2 аспирант таҳсил мекарданд.

Дар давоми панҷ сол аз ҷониби Шӯрои олимони пажӯҳишгоҳ 28 мавзӯи рисолаи номзадӣ ва 7 мавзӯи рисолаи докторӣ тасдиқ гардид. Дар ин давра 8 мутахассис соҳиби дараҷаи номзади илмҳои тиб ва 4 нафар соҳиби дараҷаи доктори илмҳои тиб шуданд.

Такмили ихтисоси мутахассисон

Аз соли 2016 дар пажӯҳишгоҳ дар асоси шартнома курсҳои такмили ихтисос аз рӯи самтҳои зерин ташкил шудаанд:

• эпидемиология;
• асосҳои бехатарии биологӣ;
• тандурустии ҷамъиятӣ ва тандурустӣ;
• гигиенаи умумӣ ва экология;
• таҳлили иммуноферментӣ (ИФА);
• реаксияи занҷираи полимеразӣ (ПСР);
• таҳқиқоти микробиологӣ ва бактериологӣ;
• таҳқиқоти биохимиявӣ.

Дар доираи барномаҳои алоҳидаи омӯзишӣ мутахассисон оид ба бактериология, эпидемиология, таҳлили иммуноферментӣ, ташхиси фаврии гепатитҳои вирусӣ ва ВНМО омӯзиш гузаштанд.

Бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва шарикони байналмилалӣ, аз ҷумла коршиносони ТУТ, USAID ва CDC, курсҳои такмили ихтисос дар соҳаи бехатарии биологӣ ва биомуҳофизат гузаронида шуданд.

Омӯзишро 290 мутахассиси Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 12 мутахассиси Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Исломии Афғонистон гузаштанд.

Дар маҷмӯъ дар доираи тренингҳо 1292 мутахассис аз минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон омӯзиш гирифтанд, аз ҷумла: 505 нафар — аз ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, 172 нафар — аз вилояти Суғд ва 615 нафар — аз вилояти Хатлон.

Ташхиси озмоишгоҳӣ

Ба рушди технологияҳои муосири озмоишгоҳӣ, аз ҷумла ҷорӣ намудани реаксияи занҷираи полимеразӣ ва дигар усулҳои молекулавии таҳқиқот диққати ҷиддӣ дода мешавад.

Тибқи маводи пажӯҳишгоҳ, дар кишвар 11 озмоишгоҳи ПСР фаъолият мекарданд, ки аз онҳо 6-то дар шаҳри Душанбе, 2-то дар вилояти Суғд, 2-то дар вилояти Хатлон ва 1-то дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон буданд.

Ҳамкории байналмилалӣ

Пажӯҳишгоҳ бо ташкилотҳои байналмилалӣ, муассисаҳои илмӣ ва донишгоҳҳо дар соҳаи тандурустӣ ҳамкории васеъ ба роҳ мондааст.

Дар заминаи пажӯҳишгоҳ аспирантҳои хориҷӣ таҷрибаомӯзӣ гузашта, хусусиятҳои манбаъҳои табиии бемориҳои дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон гардишкунанда -ро меомӯхтанд.

Дар байни онҳо мутахассисон аз ИМА, Британияи Кабир, Норвегия, Шветсия, Шотландия ва Швейтсария буданд.

Фаъолияти нашриявӣ

Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти пажӯҳишгоҳ ҷамъбаст ва нашри натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ мебошад.

Корҳои илмии кормандони муассиса самтҳои гуногуни тибби профилактикиро фаро гирифта, вазифаҳои асосии фаъолияти илмию таҳқиқотии пажӯҳишгоҳро инъикос менамоянд.

Дар давраҳои гуногун олимони пажӯҳишгоҳ садҳо мақолаи илмӣ дар нашрияҳои ватанӣ ва хориҷӣ, монографияҳо, китобҳои дарсӣ, тавсияҳои методӣ, дастурҳои таълимӣ, тезисҳои конфронсҳои илмӣ ва маводи илмӣ-оммавӣ нашр намуданд.

Маҷаллаи илмию тиббии Авруосиё «Сино» рақами байналмилалии стандартии силсилавии ISSN-ро гирифт.

Дар шумораи аввали маҷалла мақолаҳои илмии муҳаққиқон аз Тоҷикистон, Украина, Русия, Қазоқистон, Озарбойҷон, Олмон ва дигар кишварҳо ба табъ расиданд.

Кормандони пажӯҳишгоҳ дар конфронсҳои минтақавӣ ва байналмилалии илмию амалӣ, семинарҳо, курсҳои омӯзишӣ ва мизҳои мудаввар бо дастгирии Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ, USAID, ЮНИСЕФ, Бонки ҷаҳонӣ ва дигар шарикони рушд иштирок менамоянд.

Дастовардҳои илмии пажӯҳишгоҳ

Дар тӯли солҳои фаъолияти худ Пажӯҳишгоҳи илмию таҳқиқотии тибби профилактикии Тоҷикистон мутобиқи ҳадафҳои оинномавӣ таҳқиқот гузаронида, ба натиҷаҳои назарраси илмӣ ва амалӣ ноил гардидааст.

Таҳқиқоти сироятҳои арбовирусӣ

Дар озмоишгоҳи сироятҳои арбовирусӣ мониторинги таби геморрагии Қрим-Конго ва дигар сироятҳои арбовирусӣ гузаронида мешуд.

Дар тӯли солҳои зиёд кормандони озмоишгоҳ штаммҳои сершумори вируси таби геморрагии Қрим-Конго, инчунин вирусҳои Иссиқкӯл, Нили Ғарбӣ, Тягиня, Вад-Медани, Гарм ва Ҳисорро ҷудо намуданд.

Як қатор штаммҳои ҷудошуда ба Коллексияи давлатии вирусҳои Пажӯҳишгоҳи вирусологияи ба номи Д. И. Ивановский супорида шуданд. Вирусҳои «Гарм» ва «Ҳисор» ҳамчун кашфиёти илмӣ ба қайд гирифта шуда, солҳои 1989 ва 1991 барои онҳо шаҳодатномаҳои муаллифӣ дода шуданд.

Таҳқиқоти лептоспироз

Солҳои 1993–1994 олимони пажӯҳишгоҳ хуруҷи лептоспирозро дар ноҳияҳои ҷанубии Тоҷикистон омӯхтанд.

Муайян карда шуд, ки манбаъҳои асосии сироят чорвои калони шохдор ва хояндаҳо буда, яке аз омилҳои асосии интиқоли сироят оби нӯшокӣ мебошад. Бо кӯшиши муштараки эпидемиологҳо ва сироятшиносон хуруҷ маҳдуд карда шуд.

Таҳқиқоти домана

Кормандони озмоишгоҳи бактериологӣ дар омӯзиши сохтори этиологӣ ва хусусиятҳои ангезандаи домана дар Кӯлоб ва Душанбе солҳои 1996–2008 саҳми назаррас гузоштанд.

Натиҷаҳои бадастомада имкон доданд, ки муносибатҳои анъанавӣ ба табобати домана бознигарӣ шаванд. Хулосаҳои мутахассисони пажӯҳишгоҳ дар озмоишгоҳҳои Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ ва CDC тасдиқ гардиданд.

Ташхиси молекулавии сурхча ва сурхакон

Соли 2016 ба амалияи озмоишгоҳӣ усулҳои молекулавии таҳқиқоти сурхча ва сурхакон ҷорӣ карда шуданд.

Соли 2017 чорабиниҳо оид ба маҳдуд намудани хуруҷи сурхча гузаронида шуданд, ки ошкор намудани беморон, бистарикунонӣ ва ташкили маҷмӯи чорабиниҳои зиддиэпидемикӣ ва профилактикиро дар бар мегирифтанд.

Штаммҳои вируси сурхчаи генотипи H1 ҷудо карда шуданд. Натиҷаҳои генотипкунонӣ ба пойгоҳҳои байналмилалии маълумот ворид карда шуданд. Ҳамчунин чорабиниҳо оид ба эмгузаронии аҳолӣ бар зидди сурхча ва сурхакон гузаронида шуданд.

Бемориҳои касбӣ ва муҳити зист

Олимони пажӯҳишгоҳ таъсири маҷмӯии омилҳои истеҳсолию технологӣ дар Корхонаи алюминийи Тоҷикистон ба саломатии кормандон ва аҳолии минтақаҳои атрофро омӯхтанд.

Динамикаи ҳолати муҳити зист ва рушди ҷисмонии кӯдакон дар шароити ифлосшавии техногенӣ таҳқиқ карда шуд.

Натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ имкон доданд, ки пешниҳодҳо оид ба коҳиш додани партовҳои зараровар ва ҳифзи саломатии кормандон ва аҳолӣ таҳия шаванд.

Таҳқиқоти зуком

Дар озмоишгоҳи зуком омӯзиши гардиши вирусҳои зуком ва давомнокии масуният дар байни аҳолии калонсол идома дорад, ки барои такмил додани пешгӯии вазъи эпидемиологӣ мусоидат менамояд.

Ташхиси салмонеллёз

Соли 2017 ба амалияи озмоишгоҳӣ усулҳои молекулавии таҳқиқот барои ташхиси салмонеллаҳо ҷорӣ карда шуданд.

Омӯзиши сироятҳои ротавирусӣ

Таҳлили ретроспективии паҳншавии сирояти ротавирусӣ барои солҳои 2007–2018 гузаронида шуд.

Таҳқиқот имкон дод, ки генотипҳои ротавирусҳои дар Тоҷикистон гардишкунанда муайян гардида, барои назорати минбаъдаи эпидемиологӣ маълумоти муҳим ба даст оварда шавад.

Татбиқи амалии дастовардҳо

Дар тӯли фаъолияти пажӯҳишгоҳ садҳо номгӯи корҳои илмӣ, аз ҷумла монографияҳо, маҷмӯаҳои корҳои илмӣ ва маводи конфронсҳо ба нашр расидаанд.

Олимони муассиса тавсияҳои сершумори методӣ, дастурамалҳо ва дигар таҳияҳои илмию амалиро омода намуда, ба амалияи тандурустӣ ҷорӣ кардаанд.

Самтҳои муҳимтарини таҳқиқоти илмӣ то соли 2030

Дар доираи ҳуҷҷатҳои рушди стратегии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва татбиқи Стратегияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи илм ва технология барои солҳои 2021–2030 самтҳои зерини афзалиятноки фаъолияти илмӣ муайян шудаанд:

1. Омӯзиши гардиши вирусҳои бемориҳои шадиди роҳҳои нафас, аз ҷумла вирусҳои зуком ва коронавирусҳо, дар байни аҳолии минтақаҳои гуногуни кишвар бо истифода аз технологияҳои муосири ташхисӣ — ИФА, ПСР, усулҳои вирусологӣ ва назорати эпидемиологӣ.
2. Гузаронидани таҳқиқоти вирусологӣ ва серологии манбаъҳои сироятҳои зоонозӣ, аз ҷумла арбовирусҳо, парвовирусҳо ва ротавирусҳо, дар байни гурӯҳҳои гуногуни аҳолӣ.
3. Омӯзиши таъсири омилҳои муҳити зист, аз ҷумла дар минтақаҳои кӯҳкорӣ, ба саломатии кормандони корхонаҳои саноатӣ ва аҳолии ҳудудҳои дахлдор.
4. Омӯзиши таъсири корхонаҳои сохтмонӣ ва саноати кӯҳӣ ба муҳити зист, равандҳои иқлимӣ ва вазъи саломатии аҳолӣ.
5. Омода намудани кадрҳои илмӣ бо ҷалби мутахассисони ҷавону боистеъдоди соҳаи тандурустӣ.
6. Омода намудан ва такмили ихтисоси мутахассисон дар соҳаи эпидемиология, гигиена, санитария, вирусология, бактериология ва паразитология, аз ҷумла гузаштани таҷрибаомӯзӣ дар заминаи шуъбаҳо ва озмоишгоҳҳои пажӯҳишгоҳ.