ВАҲДАТИ МИЛЛӢ • ТАНДУРУСТӢ • ИЛМИ ТИБ
ВАҲДАТИ МИЛЛӢ — ЗАМИНАИ РУШДИ ТИББИ МУОСИР ВА СОЛИМИИ ҶОМЕА
Рушди илми тиб, ташхиси муосир, амнияти биологӣ ва тибби профилактикӣ дар шароити сулҳу субот
Ҳар як давлат дар роҳи рушду пешрафти худ ба арзишҳое такя мекунад, ки суботи ҷомеа ва рушди устуворро таъмин менамоянд. Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин арзиши муқаддас ва сарнавиштсоз Ваҳдати миллӣ мебошад. Маҳз Ваҳдати миллӣ ҳамчун дастоварди бузурги сиёсӣ барои эҳёи иқтисод, рушди иҷтимоӣ, таҳкими давлатдорӣ ва пешрафти тамоми соҳаҳо, аз ҷумла тандурустӣ ва илми тиб, заминаи устувор фароҳам овард.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ, бахусус пас аз барқарор гардидани сулҳу суботи комил, соҳаи тандурустӣ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат табдил ёфт. Дар натиҷа, низоми тандурустии кишвар аз ҷиҳати инфрасохтор, таъминоти техникӣ, омодасозии кадрҳо ва ворид намудани технологияҳои муосир тағйироти назаррас ба худ гирифт.
Имрӯз рушди тибби муосирро бидуни фазои орому осуда ва ваҳдати миллӣ тасаввур кардан ғайриимкон аст.
Маҳз суботи сиёсӣ имконият фароҳам овард, ки муассисаҳои нави тиббӣ бунёд гардида, марказҳои ташхисию табобатӣ бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин карда шаванд. Дар минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ беморхонаҳо, марказҳои саломатӣ, муассисаҳои кӯмаки аввалияи тиббию санитарӣ ва озмоишгоҳҳои муосир фаъолият намуда, имкониятҳои ташхису хизматрасонии тиббӣ васеъ гардидаанд.
01 Ташхиси озмоишгоҳӣ ва технологияҳои муосир
Яке аз самтҳои муҳимтарини рушди соҳа ташаккули заминаи муосири ташхиси озмоишгоҳӣ мебошад. Имрӯз дар озмоишгоҳҳои кишвар технологияҳои пешрафтаи ташхисӣ, аз ҷумла усулҳои молекулавию генетикӣ ва иммунохимиявӣ ҷорӣ гардидаанд, ки имконият медиҳанд бемориҳои сироятӣ ва ғайрисироятӣ дар марҳилаҳои аввал муайян карда шаванд. Ин дастовардҳо барои баланд бардоштани сифати ташхис, интихоби табобати самаранок ва пешгирии паҳншавии бемориҳо аҳамияти калон доранд.
02 Амнияти биологӣ ва мониторинги эпидемиологӣ
Ҳамзамон, дар шароити таҳдидҳои нави глобалӣ масъалаи амнияти биологӣ ба яке аз самтҳои муҳими соҳаи тандурустӣ табдил ёфтааст. Таҷрибаи пандемияи COVID-19 зарурати мавҷудияти низоми муосири мониторинг, шабакаи пуриқтидори озмоишгоҳӣ ва кадрҳои баландихтисосро бори дигар нишон дод. Тоҷикистон низ дар ин самт имкониятҳои ташхиси озмоишгоҳӣ, мониторинги эпидемиологӣ ва назорати санитариро тақвият бахшидааст.
03 Рушди илмҳои тиббӣ
Дар баробари рушди инфрасохтор, таваҷҷуҳи махсус ба рушди илмҳои тиббӣ низ равона гардидааст. Имрӯз муҳаққиқони тоҷик дар самтҳои эпидемиология, микробиология, вирусология, иммунология, генетика, фармакология ва тибби профилактикӣ таҳқиқоти илмиро анҷом дода, натиҷаҳои онҳоро барои такмили амалияи тандурустӣ истифода мебаранд.
Барои муассисаҳои илмии соҳа имконият фароҳам оварда шудааст, ки таҳқиқот дар самти пешгирии бемориҳои сироятӣ ва ғайрисироятӣ, омӯзиши омилҳои хавфи саломатӣ, муқовимати зиддимикробӣ, амнияти озуқаворӣ ва амнияти биологӣ густариш дода шавад.
04 Омодасозии кадрҳои баландихтисос
Самти дигари муҳими рушди тандурустӣ омодасозӣ ва такмили ихтисоси кадрҳои соҳа мебошад. Барномаҳои таълимӣ ва курсҳои такмили ихтисос имконият медиҳанд, ки мутахассисон донишу малакаи касбии худро мутобиқ ба технологияҳо, усулҳои нави ташхис ва талаботи муосири тиббӣ пайваста такмил диҳанд.
05 Ҳамкориҳои байналмилалӣ
Ваҳдати миллӣ барои густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ низ шароити мусоид фароҳам овардааст. Ҷумҳурии Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ ва марказҳои илмии хориҷӣ дар самти мубориза бар зидди бемориҳои сироятӣ, таҳкими низоми амнияти санитарию эпидемиологӣ, рушди хизматрасонии тиббӣ ва татбиқи технологияҳои муосир ҳамкорӣ менамояд.
06 Тибби профилактикӣ — заминаи ҳифзи саломатӣ
Яке аз самтҳои муҳим дар низоми тандурустӣ рушди тибби профилактикӣ мебошад. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки пешгирии бемориҳо, ташхиси барвақтӣ, ташаккули тарзи ҳаёти солим ва баланд бардоштани маърифати тиббии аҳолӣ дар ҳифзи саломатии ҷомеа аҳамияти калидӣ доранд.
Аз ин рӯ, татбиқи барномаҳо оид ба пешгирии бемориҳои сироятӣ ва ғайрисироятӣ, ғизои солим, фаъолияти ҷисмонӣ, назорати омилҳои хавф ва баланд бардоштани сатҳи огоҳии аҳолӣ ҳамчун ҷузъи муҳими рушди соҳа арзёбӣ мегардад.
Ваҳдати миллӣ барои рушди муассисаҳои илмӣ, ворид намудани технологияҳои нав, омодасозии кадрҳои соҳибтахассус ва таҳкими имкониятҳои низоми тандурустии кишвар заминаи устувор фароҳам овардааст.
Бо такя ба фазои сулҳу субот рушди илми тиб ва низоми тандурустии Тоҷикистон имкониятҳои нав пайдо намуда, муассисаҳои соҳавӣ метавонанд фаъолияти худро дар самти ҳифзи саломатии аҳолӣ, пешгирии бемориҳо ва татбиқи дастовардҳои илмӣ боз ҳам густариш диҳанд.
Олимон, муҳаққиқон ва кормандони соҳаи тандурустӣ дар ин раванд масъулияти муҳим доранд. Таҳқиқоти босифати илмӣ, истифодаи технологияҳои муосир, рушди тибби профилактикӣ ва омодасозии кадрҳои соҳибтахассус метавонанд ба таҳкими саломатии ҷомеа ва рушди устувори низоми тандурустӣ мусоидат намоянд.
Дар замони ҷаҳонишавӣ ва пайдоиши таҳдидҳои нави биологӣ тақвияти иқтидори илмӣ, озмоишгоҳӣ ва профилактикӣ барои ҳифзи саломатии аҳолӣ аҳамияти махсус дорад. Саломатии миллат яке аз муҳимтарин омилҳои рушди иҷтимоӣ ва устувории давлат мебошад.
Муаллифи мақола
Доктори илмҳои тиб
Директори Муассисаи давлатии
«Пажӯҳишгоҳи тибби профилактикии Тоҷикистон»
